اختلال هماهنگی رشدی16
DCD چیست؟16
نام های دیگر17
چگونه DCD یک کودک را تحت تاثیر قرار می دهد؟17
مشکلات حرکتی17
نارسایی حرکتی- برنامه ریزی حرکتی درشت17
مشکلات در ضمینه مهارتهای حرکتی ضعیف17
ادراک بصری؛ مشکلات حرکت بصری 18
ادراک18
عدم یکپارچگی حسی 19
ضعف آگاهی و هشیاری بدنی19
تنش کم عضلانی 19
وضعیت قرارگیری بدن …………………………………………………………………………………………………………………………19
سازماندهی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..20
یادگیری وظایف جدید یا دشوار ………………………………………………………………………………………………………….. 21
مشکلات رفتاری …………………………………………………………………………………………………………………………………………21
ضعف توجه …………………………………………………………………………………………………………………………………………… 22
ضعف تمرکز …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 22
ضعف اعتماد به نفس و نا امیدی ………………………………………………………………………………………………………… 23
تغییرپذیری ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 23
مشکلات اجتماعی ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 23
در خانه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 23
مشکلات مراقبت از خود ……………………………………………………………………………………………………………………. 23
غذا خوردن ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 24
لباس پوشیدن ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 24
در مدرسه …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 24
مشکلات خاص در یادگیری …………………………………………………………………………………………………………….. 24
زبان ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 25
نوشتن ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 25
خواندن ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 25
علل خام حرکتی چیست؟ …………………………………………………………………………………………………………………………. 26
عوامل مربوط به مادر ……………………………………………………………………………………………………………………………… 27
عوامل مربوط به زایمان ………………………………………………………………………………………………………………………….. 27
عوامل روانی اجتماعی رشد …………………………………………………………………………………………………………………… 28
داشتن انتظارات نامعقول از کودک ……………………………………………………………………………………………………. 28
بد رفتاری با کودک ……………………………………………………………………………………………………………………………. 29
بد کارکردی های مغزی ……………………………………………………………………………………………………………………….. 29
فرضیه مخچه ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 30
فرضیه هسته های قاعدهای ………………………………………………………………………………………………………………… 31
فرضیه آهیانه ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 33
مناطق دیگر …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 34
اختلالات عصبی حرکتی ………………………………………………………………………………………………………………………. 35
اختلالات تشنجی ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 35
اختلالات تکانشی …………………………………………………………………………………………………………………………………. 35
پیشنهادات و فعالیتهایی برای مهارتهای حرکتی در حال توسعه ………………………………………………………… 35
فاکتورهای اندازه گیری شده ………………………………………………………………………………………………………………………… 37
تعادل37
اهمیت تعادل در وضعیت بدنی38
تعادل ایستا38
تعادل پویا39
تئوریهای تعادل39
تئوری رفلکس سلسله مراتبی39
تئوری سیستمها39
سیستمهای درگیر در کنترل تعادل40
مکانیزمهای حرکتی در کنترل تعادل40
تون پاسچرال 40
تون عضلانی41
سیستمهای عصبی درگیر در تعادل42
سیستم وابران محیطی42
مکانیزمهای حسی در کنترل تعادل42
سیستم بینایی42
سیستم حسی- پیکری43
سیستم دهلیزی43
سیستم عصبی کنترل کننده تعادل44
هماهنگی 45
هماهنگی دو دستی50
هماهنگی چشم و دست 53
زمان واکنش 55
پیش بینی 57
حافظه 59
حافظه فعال و حافظه کوتاه مدت 60
ادراک و حرکت 63
تمرینات ادراکی- حرکتی 63
اختلال در برنامه حرکتی 63
فرایند ادراکی- حرکتی65
حرکات ادراکی- حرکتی 67
حرکات مرتبط با مفهوم ادراکی- حرکتی68
تعادل68
آگاهی فضایی69
آگاهی زمانی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 70
آگاهی بدنی و جهت یابی …………………………………………………………………………………………………………………………….. 72
نظریههای ادراکی- حرکتی ………………………………………………………………………………………………………………………………. 72
نظریه ادراکی – حرکتی کپارت ……………………………………………………………………………………………………………………….. 73
تحقی یرامون اثر بخشی برنامههای ادراکی- حرکتی ……………………………………………………………………………………… 73
تاریخچه و انواع آزمونهای حرکتی ………………………………………………………………………………………………………………….. 74
پیشینه پژوهش76
پژوهش های داخل کشور76
پژوهش های خارج کشور79
نتیجه گیری87
فصل سوم : روش شناسی پژوهش
مقدمه91
طرح پژوهش91
جامعه و نمونه آماری 92
مهیارهای ورود به تحقیق92
ملاک های خروج شرکت کنندگان92
متغیرهای پژوهش92
متغیر مستقل: 93
متغیر وابسته: 93
ابزار پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 93
روش اجرای آزمون هماهنگی دو دستی ………………………………………………………………………………………………………….. 94
روش اجرای آزمون هماهنگی چشم و دست ……………………………………………………………………………………………………. 95
روش اجرای آزمون زمان واکنش ……………………………………………………………………………………………………………………… 96
روش اجرای آزمون زمان پیش بینی ………………………………………………………………………………………………………………… 97
نحوه اجرای آزمون تعادل ایستا ………………………………………………………………………………………………………………………… 97
نحوه اجرای آزمون حافظه کاری وکسلر …………………………………………………………………………………………………………… 98
سیاهه اختلال هماهنگی رشدی ………………………………………………………………………………………………………………………. 98
نحوه اجرای آزمون تعادل پویا …………………………………………………………………………………………………………………………. 99
فرایند انجام پژوهش100
پروتکل تمرینی101
ملاحظات اخلاقی 102
ابزار تجزیه و تحلیل102
فصل چهارم : یافته های پژوهش
مقدمه106
اطلاعات توصیفی مربوط به مشخصات فردی آزمودنیها106
توزیع داده‌ها107
روش دلتا108
آزمون نرمال بودن دادهها110
آزمون فرضیه‌ها111
فرضیه اول111
فرضیه دوم113
فرضیه سوم114
فرضیه چهارم116
فرضیه پنجم117
فرضیه ششم119
فرضیه هفتم120
جمع بندی122
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
مقدمه 125
خلاصه پژوهش125
بحث127
قابلیتهای حرکتی127
قابلیتهای شناختی131
نتیجه گیری133

پیشنهادات135
پیشنهادات کاربردی 135
پیشنهادات پژوهشی135
پیوست……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….136
منابع136
فهرست نمودار
عنوان صفحه

نمودار 4-1- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون تعادل ایستا دو گروه تجربی و کنترل112
نمودار 4-2- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون تعادل پویای کلی دو گروه تجربی و کنترل114
نمودار 4-3- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون هماهنگی دو دستی دو گروه تجربی و کنترل 115
نمودار 4-4- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون هماهنگی چشم و دست دو گروه تجربی و کنترل 117
نمودار 4-5- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون زمان واکنش انتخابی دو گروه تجربی و کنترل(ثانیه) 118
نمودار 4-6- مقایسه پیش آزمون و پس آزمون زمان واکنش ساده دو گروه تجربی و کنترل(ثانیه) 118
نمودار 4-7 – مقایسه پیش آزمون و پس آزمون زمان پیش بینی دو گروه تجربی و کنترل (ثانیه) 120
نمودار 4-8 – مقایسه پیش آزمون و پس آزمون حافظه کلی دو گروه تجربی و کنترل121

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 4-1- اطلاعات توصیفی مربوط به آزمودنی‌ها106
جدول 4-2- جدول نتایج پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه تجربی و کنترل در قابلیتهای شناختی 107
جدول 4-3- جدول نتایج پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه تجربی و کنترل در قابلیتهای حرکتی108
جدول 4-4- دلتای پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه تجربی و کنترل در قابلیتهای شناختی 109
جدول 4-5- دلتای پیش آزمون و پس آزمون در دو گروه تجربی و کنترل در قابلیتهای حرکتی 109
جدول 4-6- آزمون کلوموگروف- اسمیرنوف در رابطه با دلتای بین پیش آزمون و پس آزمون در قابلیتهای شناختی110
جدول 4-7- آزمون کلوموگروف- اسمیرنوف در رابطه با دلتای بین پیش آزمون و پس آزمون در قابلیتهای حرکتی111
جدول 4-8- جدول نتایج t همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در تعادل ایستا112
جدول 4-9- نتایج آزمون t مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در تعادل ایستا.112
جدول 4-10- جدول نتایج t همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در تعادل پویا کلی113
جدول 4-11- نتایج آزمون t مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در تعادل پویای کلی.114
جدول 4-12- جدول نتایج t همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در هماهنگی دو دستی115
جدول 4-13- نتایج آزمون t مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در هماهنگی دو دستی115
جدول 4-14- جدول نتایج t همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در هماهنگی چشم و دست116
جدول 4-15- نتایج آزمون t مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در هماهنگی چشم و دست117
جدول 4-16- جدول نتایج t همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در زمان واکنش ساده و انتخابی…118
جدول 4-17- نتایج آزمون t مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل درزمان واکنش ساده و انتخابی119
جدول 4-18- جدول نتایج t همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در زمان پیش بینی119
جدول 4-19- نتایج آزمون t مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در زمان پیش بینی120
جدول 4-20- جدول نتایج t همبسته بین دو گروه تجربی و کنترل در حافظه فعال کلی121
جدول 4-20-نتایج آزمون t مستقل بین میزان تغییرات (دلتا) بین دو گروه آزمایش و کنترل در حافظه فعال کلی122
فصل یکم
کلیات پژوهش
مقدمه و بیان مسئله
در زندگی کودک پیش از رفتن به مدرسه رشد مهارتهای حرکتی نقش اساسی را در یادگیری بعدی دارد عدهای از محققین (کپارت، کتمن، بارک1) معتقدند یادگیری حرکتی مبدأ هر یادگیری است و فرایندهای ذهنی عالیتر پس از رشد مناسب سیستم حرکتی و سیستم ادراکی و همچنین پیوندهای ارتباطی میان یادگیری حرکتی و ادراکی به وجود می‌آید. در حقیقت ابتدایی‌ترین پاسخهای رفتاری کودکان از نوع حرکتی است کودک با کمک این رفتارهای حرکتی به درک خود و دنیای اطراف نائل میشود و این تجارب حرکتی زیربنای آگاهیها و یادگیریهای او را فراهم میکند و در دوران کودکی آمیختگی و پیوستگی فعالیتهای حرکتی و ذهنی بسیار بالا است. می‌توان تا حدود زیادی ریشه رفتارهای ذهنی تکامل‌یافته تر را نیز در یادگیری حرکتی جستجو کرد. رشد عصبی و عضلانی کودک پایه لازم جهت رشد و تکامل فزاینده فعالیت روانی- حرکتی وی را فراهم می‌سازد و با توسعه سیستم عصبی عضلانی رشد مهارتهای حرکتی و تواناییهای حرکتی پایه جدا میباشد (دانیل دی، ویلیامز رای، سینکلر،1990).
در دنیای امروز دیگر به ورزش به عنوان سرگرمی و تفریح نگاه نمیشود؛ بلکه نقش ورزش در سلامت روانی انسان مورد قبول همه است. این امر به گونهایست که ورزش به عنوان یک رویکرد درمانی، در درمان بسیاری از اختلالات و ناتوانیها به خصوص در کودکان مورد استفاده قرار میگیرد. یکی از برنامههای معتبر، برنامههای تمرینی ادراکی- حرکتی هستند که بر پایه سطح تکامل، تنظیم شدهاند و بسیاری از عناصر دیگر را دارا میباشند. افزایش آگاهیهای بدنی، فضایی، جهت‌دار و زمانی به عنوان وسیله هدایت کودک به سوی کنترل حرکتی را افزایش داده و توانایی در انجام حرکات را ایجاد میکند (پلهام2، بندر3، 1983). اختلال هماهنگی رشد حرکتی (DCD)4 عبارتی است که انجمن روان‌پزشکی آمریکا برای توصیف کودکانی که در اجرای برخی از مهارت‌های حرکتی با مشکل مواجه بوده و از شایستگی حرکتی لازم جهت مقابله با نیازهای حرکتی زندگی روزمره خود رنج می‌برند پیشنهاد کرده است. براساس معیارهای تشخیصی ارائه‌شده در متن تجدیدنظر شده راهنمای انجمن(DSM-IV-TR)5 تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی حرکتی، معیار الف: هماهنگی این دسته از کودکان به طور بارزی نسبت به سن و توانایی هوشی آن‌ها پایین تر است؛ معیار ب: این مشکلات هماهنگی اثرات منفی مشخصی بر پیشرفت تحصیلی و فعالیتهای روزمره زندگی آنها می‌گذارد؛ معیار ج: این اختلال سبب بروز وضعیت پزشکی خاص یا اختلالات رشدی وسیع نمیباشد (انجمن روان‌پزشکی امریکا، 1381). اختلال هماهنگی پیش‌رونده (DCD) به عنوان یک صدمه‌ی قابل‌ملاحظه‌ی هماهنگی حرکتی مطرح شده است.‌ هنگامی این تشخیص گذاشته می‌شود که اختلالات حرکتی مذکور تأثیرات منفی قابل‌ملاحظه‌ای بر برخی از جنبه‌های دیگر زندگی فرد داشته باشد که معمولاً تأثیر بسزایی بر امور تحصیلی و فعالیت‌های روزمره زندگی دارد. این اختلال با اختلالات پیش‌پاافتاده و ناچیز دوران کودکی شروع می‌شود و معمولاً بین سنین 6 تا 12 سالگی تشخیص داده می‌شود. این اختلال هم به صورت مجزا وجود دارد وهم به صورت توأم با سایر اختلالات مانند اختلالات یادگیری6 یا 7ADHDممکن است وجود داشته باشد. هنگامی‌که از کلمه دیسپراکسیا استفاده می‌شود تعریف بیشتر به سمت سازمان‌دهی برنامه‌ریزی و سازمانده‌ی حرکتی میل مینماید (مورن اف بل، 2006).
سالهای اول زندگی دوره بسیار مهم تکامل حواس و به تبع آن ادراک و شناخت میباشد. در این سالها درک و شناخت از محیط افزایش‌یافته و مهارتهای حرکتی کم‌کم رشد میکنند. برخی از کودکان در مهارتهای حرکتی نظیر حرکات روزانه خود که نیازمند هماهنگی می‌باشد، مشکل‌دارند. اختلال در اجرای حرکات هماهنگ دغدغه همیشگی برخی از والدین، مربیان، معلمان و محققان علوم حرکتی و توان‌بخشی بوده است تا جایی که سال 1930، دوره نشانگان دست و پا چلفتی نامیده شد (آمراتونگا8، 2004). این نشانگان به معنی وضعیت رفتارهای حرکتی بی دست و پا که میتواند باهر ناحیه عصبی خاص ارتباط داشته و باعث اختلال و یا آسیب شود، میباشد. اگر چه این اصطلاح همچنان مورد استفاده قرار میگیرد، اما در حال حاضر اصطلاح اختلال هماهنگی رشدی مورد استفاده مجامع علمی و آکادمیک رایج شده است. به عبارت دیگر آن‌ها کودکانی هستند که دارای اختلال هماهنگی رشدی (DCD) هستند (مورن اف بل، 2002). اختلال هماهنگی رشد (DCD) یک اصطلاح عمومی در توضیح مشکلات مهارتهای فیزیکی می‌باشد که شباهتی به بیماری شناخته‌شده یا تأخیر کلی ندارد، این اختلال بر نحوه عملکرد شخص مبتلا تأثیر می‌گذارد. DCD زمانی رخ میدهد که در رشد مهارتهای حرکتی تأخیر ایجاد شود و یا در حین اجرای حرکات هماهنگ شده مشکلی به وجود آید که باعث ناتوانی در انجام وظایف روزمره خواهد شد. به عبارت دیگر طرح و اجرای جابجای حرکت فرد دچار آسیب می‌شود (جیویس9، 2003). اختلال هماهنگی رشدی برای توضیح مشکلاتی در زمینه رشد مهارتهای حرکتی به کار می رود، این عارضه در ابتدای زمینه یادگیری و یا حرکتهایی که نیاز به هماهنگی حرکتی دارند به صورت یک مشکل آشکار خواهد شد. میزان شیوع اختلالات هماهنگی رشد در میان کودکان (7سال) حدود 5 تا 6 درصد گزارش شده است که مشکلاتی از جمله تأخیر رشدی، اختلال تعادل، اختلال ادراکی و ضعف و هماهنگی حرکتی در کودکان مبتلا تأیید شده است (انجمن روان‌پزشکی امریکا، 1994) و براساس گزارش‌ها، پسران سه تا هفت برابر بیشتر از دختران به این اختلال مبتلا می‌شوند (کادسیو10 و گیلبرگ11، 1999). سایر مشکلات این کودکان که به دو دسته‌ی جسمانی و حرکتی شامل: آگاهی بدنی پایین، مشکلاتی در انجام حرکات درشت و ظریف، تأخیر در یادگیری مهارتهای حرکتی خاص، اختلال در انجام فعالیت‌هایی که به تغییر مداوم وضعیت بدن نیاز دارد و فعالیت‌هایی که نیاز به هماهنگی دو طرف بدن دارد؛ و رفتاری شامل: خستگی زودرس، آستانه تحمل ناکامی پایین و اجتناب از بازی تقسیم میشوند (میسیونا12، 2011).
حدود 2/1 کودکان در سن پیش‌دبستانی به اختلالات هماهنگی رشدی مبتلا می‌شوند، مشکل شدید در هنگام نشستن، ناتوانی در ایستادن بدون کمک، ناتوانی یا مشکل شدید در هنگام چهار دست و پا رفتن، راه رفتن خیلی کند و تعدادی از نشانه‌های سنین دبستانی دیده میشوند نظیر مشکل در گرفتن مداد یا نقاشی کردن، مشکل در انداختن توپ و دوچرخه‌سواری، ضعف در زمان ورزش کردن، مشکل در توجه و تمرکز و یادآوری، نوعی عدم کنترل در همه حرکت‌ها، زمین خوردن مداوم در هنگام بازی و عدم توانایی گرفتن اشیا در دست و غیره (علیزاده، 1383). در کار تحقیقاتی(ساجن13 و چمبرز14، 2005)، با عنوان خام حرکتی در کودکان و بررسی این که آیا این کودکان با افزایش سن بهبود میابند؟ 17 کودک در سن 6 سالگی مورد آزمون قرارگرفته و سپس در سن 16 سالگی دوباره آزمونها به عمل آمد و مشخص شد مشکلاتی که در 6 سالگی وجود داشت در 16 سالگی نیز ادامه دارد در یک کار تحقیقاتی دیگر کربی15 و همکاران که در سال 2008 انجام شد کودکان سوئدی مورد مطالعه قرار گرفتند در این آزمون 818 کودک از نظر توانایی درک مطالب هنگام خواندن در سن 7 سالگی مورد آزمون قرار گرفتند و همین طور در سن 10 سالگی این آزمون تکرار شد نتیجه این که ارتباط معناداری بین نتایج این دو آزمون وجود داشت پس میتوان نتیجه گرفت این کودکان بدون مداخلات درمانی اگرچه بدتر نمی‌شوند اما بهبودی نیز حاصل نمی‌گردد (کربی و همکاران، 2008). در سال 1377 آقای بلیانی در پژوهشی با موضوع “تأثیر یک برنامه تمرینی منتخب بر توانایی‌های ادراکی- حرکتی پسران کلاس اول دبستان” انجام داد، به این نتیجه رسید که تعادل ایستا، تعادل پویا، سرعت، دقت و هماهنگی تحت تأثیر برنامه تمرینی افزایش قابل ملاحظه‌ای داشته است. با توجه به اهمیت حرکت و تأثیر رشد آن در زندگی در تمام ابعاد وجودی انسان و تجارب حرکتی کسب‌شده در سنین اولیه که پایه‌های اصلی رشد و تکامل حرکتی را تشکیل می‌دهند و همچنین نقشی که فعالیتهای ادراکی حرکتی سازمان‌یافته در دوران پیش از دبستان در رشد و تکامل حرکتی شناختی کودکان دارند و اینکه بهترین زمان افزایش ظرفیتها و استعدادهای یک انسان، دوران کودکی است، ضرورت و اهمیت تحقیق در زمینه تأثیر فعالیت بدنی بر عملکرد حرکتی و شناختی کودکان کاملاً مشخص شده است. بیشتر تحقیقات به عمل آمده در رابطه با توانایی‌های ادراکی- حرکتی مانند نوشتن، خواندن، پیشرفت تحصیلی و… میباشد.
نیس16 (1966) اظهار داشت کودکانی که دارای مهارتهای حرکتی بهتری هستند، در خواندن و نوشتن نسبت به کودکانی که هماهنگی بدنی ضعیف تری دارند، نمرات بهتری کسب می‌کنند. تعداد دانش‌آموزانی که در داخل کشور دچار اختلالات یادگیری هستند 4 تا 12 درصد گزارش شده است. این‌گونه مشکلات باعث افت تحصیلی، سرزنش و تحقیر این کودکان و بروز ناهنجاری‌های روانی در جامعه خواهد شد. بسیاری از متخصصان فعالیتهای حرکتی را ادامه بهبود مهارتهای ادراکی می‌دانند از جمله فرضیه حرکت پاین و ایسایکس (1991). با مرور تحقیقات گذشته و چالشهای موجود این ضرورت احساس می شود که مطالعه بیشتری با روش‌های مداخله‌ای به ویژه با تاکید بر فعالیت بدنی و تمریناتی که منجر به بهبود قابلیت‌های حرکتی این دسته از افراد شود، می‌بایست انجام گیرد. این کودکان در فعالیت‌های حرکتی نیازمند به هماهنگی همانند تعادل، اعمال چند عضوی هماهنگ نظیر هماهنگی دو دستی و هماهنگی چشم و دست و همچنین فعالیت‌های شناختی نظیر زمان واکنش و پیش‌بینی، توجه و حافظه هستند که در آن با مشکل مواجه هستند. اگر چه تحقیقاتی نیز در این زمینه صورت گرفته اما در خور توجه نبوده و اکثراً توصیفی و مقایسه‌ای بوده است. تا کنون تحقیقات اندکی با به‌کارگیری فعالیت‌های ادراکی و حرکتی بر روی چنین افرادی صورت گرفته است. لازم به ذکر است که فعالیت‌های ادراکی حرکتی به دستهای از تمرینات اطلاق می‌شود که به منظور بهبود قابلیتهای ادراکی کودکان از طریق فعالیت و تمرینات بدنی طراحی‌شده‌اند. فعالیتهایی نظیر تمرینات آگاهی بدنی، آگاهی جهت‌یابی، آگاهی فضایی و زمانی و غیره در زمره این تمرینات می‌باشند (رهبانفرد، 1377). با توجه به موضوعات مطرح‌شده، در پژوهش حاضر به دنبال بررسی نقش تمرینات ادراکی حرکتی بر روی بهبود فرایندهای شناختی و حرکتی کودکان مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی هستیم. هدف بررسی اثر یک دوره برنامه تمرینات ادراکی- حرکتی بر برخی قابلیت‌های حرکتی و شناختی این کودکان است.
اهمیت و ضرورت انجام پژوهش
علیرغم دارا بودن سطح هوشی متوسط و بالاتر در کودکان، نارسایی حرکتی تأثیر بسزایی بر سایر عملکردهای تحصیلی و اجتماعی آن‌ها میگذارد. از آنجا که تشخیص نیازهای آموزشی خاص در مراحل ابتدایی اهمیت بسزایی در کمک به کودک و پیشگیری از ایجاد آسیبهای دائمی به او دارد و با توجه به اینکه کودکان دارای اختلال هماهنگی رشدی نوعی معلولیت پنهان دارند، آسیبپذیری آن‌ها در برابر عدم تشخیص به موقع و اشتباه در تشخیص و یا مداخله نامربوط بسیار بالاست(ابراهیمی ثانی، 1389). کودکان مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی در یادگیری و انجام یک فعالیت حرکتی که از آن‌ها انتظار میرود، رفتار حرکتی ناموزون و بی‌کفایتی از خود نشان میدهند. این اختلال، پیشرفت تحصیلی و سایر فعالیتهای روزمره فرد را دچار مشکل می‌کند (علیزاده، 1375). در این سندرم علی‌رغم سالم بودن سیستم عصبی- حرکتی، حرکات به صورت هماهنگ و ماهرانه انجام نمیگیرد و در اجرای هدفمند حرکات ناتوانی دیده می‌شود که البته همه‌ی فعالیت‌های روزمره زندگی متأثر از مهارت‌های هدفمند حرکتی هست (پدرتی17؛ زورتن18؛1990). این کودکان ممکن است در شناخت یا درک و یادگیری مشکلات مهمی داشته باشند مهارت‌های حرکتی به کودک امکان می‌دهد تا کنترل بیشتری بر زندگی خود پیدا کند. توانایی ادراکی- حرکتی که نتیجه رشد عصبی و تجارب یادگیری گذشته فرد هستند معمولاً تا حدودی قبل از ورود به مدرسه تکامل می‌یابند. اما به علت کمبود تجارب مفید دوران کودکی و بروز اختلالهایی در روند رشد طبیعی، مشکلاتی برای کودکان به وجود میآورد و در نتیجه مهارت‌های حرکتی درشت و ظریف، هماهنگی حرکتی و حتی زبان جریان طبیعی را طی نمیکنند و فرد دچار مشکل میشود. نتایج تحقیق حاضر هم از منظر تئوری می‌تواند دانش پایه ما را در خصوص چگونگی اثرگذاری این فعالیت‌ها بر قابلیت‌های حرکتی و شناختی این دسته از افراد بسط دهد و هم از نقطه‌نظر کاربردی می‌تواند خطوط راهنمایی را برای مربیان و افرادی که با این دسته از کودکان کار می‌کنند ترسیم کند.
لذا غنی نمودن تجارب حرکتی کودک در زمینه‌های مختلف حرکتی ادراکی، هماهنگی حرکتی، توانایی وی را در درک و شناخت هدفهای حیطه شناختی، حیطه عاطفی و حیطه روانی حرکتی افزایش خواهد داد. به طوری که آموزش بالینی در فرآیند پیشگیری اصلاح و درمان با فراهم ساختن فعالیت‌های حرکتی معنی‌داری که به طور متوالی سازمان داده می‌شود، جهت کمک به کودکان مبتلا به اختلال‌های هماهنگی حرکتی در گسترش جریان یادگیری و سایر فعالیت‌های روزمره فرد، مفید و موثر خواهد بود. تشخیص کودکان با اختلال هماهنگی رشدی، و ارائه راهبردها و تدابیر مناسب آموزشی و اجرایی و بودجه‌بندی مناسب برای پیشگیری و درمان این اختلالات ضرورت دارد. ضمناً با توجه به اهمیت رشد و تکامل کودکان در ابعاد عاطفی، شناختی و روانی- حرکتی و نیز تأثیر رشد تواناییهای ادراکی- حرکتی کودک بر یادگیری در تمام ابعاد زندگی، نتایج این تحقیق میتواند در راستای سلامتی کودکان جامعه در مدارس و نیز در هر مکانی که به نوعی بر تعلیم و تربیت حرکتی کودکان سروکار دارند، مورد استفاده قرار گیرد. همچنین نتایج این تحقیق میتواند به مربیان و معلمان ورزش به ویژه در دوران ابتدایی کمک کند. با توجه به آنچه بیان شد و با توجه به کمبود مطالعات در زمینه ادراکی- حرکتی در کودکان مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی با وجود ضعفی که در این مهارت دارند (ابراهیمی ثانی، 1389). همچنین کم توجهی به دورههای حساس در رشد کودکان در برنامه آموزش پرورش کشور، به نظر میرسد یک برنامه رشدی منتخب میتواند تأثیر مطلوبی بر تواناییهای ادراکی- حرکتی آن‌ها داشته باشد، به این منظور، این کودکان را شناسایی و سپس با استفاده از تمرینهای ادراکی- حرکتی سعی میشود، در صورت امکان تأخیر ادراکی- حرکتی آن‌ها را برطرف نماییم.
اهداف پژوهش
1هدف کلی
بررسی اثر تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود برخی از قابلیت‌های حرکتی و شناختی کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD).
اهداف اختصاصی
1. بررسی اثر تمرینات ادراکی- حرکتی بر تعادل ایستای کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدیDCD) ).
2. بررسی اثر تمرینات ادراکی- حرکتی بر تعادل پویای کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD).
3. بررسی اثرتمرینات ادراکی- حرکتی بر هماهنگی دو دستی کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدیDCD) ).
4. بررسی اثر تمرینات ادراکی- حرکتی بر هماهنگی چشم و دست کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدیDCD) ).
5. بررسی اثر تمرینات ادراکی- حرکتی بر زمان واکنش ساده و انتخابی کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدیDCD) ).
6. بررسی اثر تمرینات ادراکی- حرکتی بر زمان پیشبینی کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدیDCD) ).
7. بررسی اثر تمرینات ادراکی- حرکتی بر حافظه فعال کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدیDCD)).

پیشفرضهای پژوهش
1- هشت هفته برنامه تمرینی ادراکی- حرکتی، زمان کافی برای ایجاد تغییرات در فاکتورهای حرکتی و شناختی تعادل ایستا و پویا، هماهنگی دو دستی، هماهنگی چشم و دست، زمان واکنش ساده و انتخابی، زمان پیش بینی و حافظه فعال را ایجاد میکند.
2- آزمونهای استفاده شده توسط محقق جهت ارزیابی متغیرهای مستقل پژوهش از اعتبار کافی برخوردار بودهاند.
3- روایی و اعتبار ابزار اندازهگیری مورد قبول بوده است.
4- آزمون گر با روش اندازهگیری متغیرهای مستقل آشنا بوده است.
5- همه آزمودنیها تحت شرایط یکسان مورد اندازهگیری قرار گرفتند.
6- آزمودنیها در انجام پژوهش به نحو مطلوبی همکاری نمودهاند.
فرضیهها
1. 8 هفته برنامه تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود تعادل ایستای کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD) تأثیر دارد.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2. 8 هفته تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود تعادل پویای کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD) تأثیر دارد.
3. 8 هفته تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود هماهنگی دو دستی کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD) تأثیر دارد.
4. 8 هفته تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود هماهنگی چشم و دست کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD) تأثیر دارد.
5. 8 هفته تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود زمان واکنش ساده و انتخابی کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD) تأثیر دارد.
6. 8 هفته تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود زمان پیش بینی کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD) تأثیر دارد.
7. 8 هفته تمرینات ادراکی- حرکتی بر بهبود حافظه فعال کودکان مبتلا به اختلالات هماهنگی رشدی (DCD) تأثیر دارد.
محدودیت‌های پژوهش
قلمرو پژوهش
1- افراد در دامنه سنی 7-12سال قرار داشتند.
2- همه جلسات تمرینی در فضای سر بسته ورزشی و در شیفت مخالف مدرسه بر گذار گردید.
3- اندازهگیریها برای همه آزمودنیها توسط یک آزمون گر، در شرایط محیطی یکسان (سطح سالن و…) و در زمان مشخصی از روز انجام گرفت.
4- همه جلسات تمرینی برای شرکت‌کنندگان یکسان بود.
5- از آنجایی که قد و وزن آزمودنیها ممکن است روی نتایج آزمونها تأثیر بگذارد، سعی شده است که قد و وزن آنها باهم همگن شود.
محدودیت‌های غیرقابل‌کنترل
1- تفاوتهای سطح انگیزشی آزمودنیها در زمان اندازه گیری ها و جلسات تمرین
2- عدم کنترل شرایط تغذیه، استراحت و خواب آزمودنی ها
3- عدم آگاهی از شرایط روحی و روانی افراد در اندازه گیری ها و جلسات تمرین
تعاریف مفهومی و عملیاتی پژوهش
اختلال هماهنگی رشدی
تعریف مفهومی: اختلال هماهنگی رشدی به عنوان یک اختلال عصبی رشدی تعریف شده است که کودک در مراقبت از خود و فعالیتهای تحصیلی مناسب با سن خود ناتوان است در حالی که هیچ‌گونه شرایط پزشکی (مثل فلج مغزی) و بیماری عصب شناختی دیگری (مثل اختلال فراگیر رشدی) وجود ندارد (انجمن روان‌پزشکی امریکا، 2000، به نقل از گینز و میسیونا، 2006).
تعریف عملیاتی: در این مطالعه کودکانی که در پرسشنامه اختلال هماهنگی رشدی نمره لازم برای تشخیص اختلال هماهنگی رشدی را به دست آوردند و همچنین با تشخیص روانشناس مبتلا به این اختلال بودند.
تمرینات ادراکی- حرکتی:
تعریف مفهومی: به آن دسته از فعالیتهای کودکان اشاره دارد، که هدف عمده آن‌ها بهبود مهارتهای شناختی یا تحصیلی است (گالاهو، اوزمون، 1384). به طور کلی کارایی در حرکت کودکان به قسمتی از تواناییهای آن‌ها در ادراک محیط از طریق ارگانهای حسی و استفاده از این اطلاعات دریافت شده برای تحریک مناسب وابسته میباشد. بنابراین یک تعریف ساده از توانایی ادراکی- حرکتی میتواند قابلیت پاسخ دادن به درون دادهای حسی باشد (افشاری، 2012).
تعریف عملیاتی: تمرینات ادراکی- حرکتی در این پژوهش عبارت است از انجام 8 هفته تمرینات ادراکی-حرکتی.
پیشبینی
تعریف مفهومی: پیشبینی فرایندی است که طی آن اجراکننده میتواند اطلاعاتی درباره محرک، قبل از قبل از وقوع آن را پردازش کند. پیشبینی به دو صورت فضایی و زمانی صورت میگیرد، که در حالت فضایی اجراکننده پیشبینی میکند چه اتفاقی در محیط روی خواهد داد و در دیگر حالت پیشبینی، فرد زمان رویداد واقعه را در محیط حدس میزند (اشمیت و لی 1387).
تعریف عملیاتی: فرایند پیشبینی در تحقیق حاضر قبل و بعد از تمرینات ادراکی- حرکتی با استفاده از دستگاه پیشبینی باسین مورد بررسی قرار گرفت.
تعادل ایستا:
تعریف مفهومی: تعادل ایستا عبارت از توانایی حفظ یک وضعیت بدن یا طرز ایستادن و توانایی حفظ نوسان قامتی، است (کی19، 1994).
تعریف عملیاتی: در این پژوهش، تعادل ایستا توسط آزمون ایستادن لک‌لک اصلاح شده ارزیابی میشود.
تعادل پویا:
تعریف مفهومی: تعادل پویا، توانایی پیـشدستی در تغییـرات و هماهنگی عضلات، جهت حفـظ ثـبـات مـیباشد. هر یک از حرکات خم شدن به جلو، پهلو و عقب، مستلزم تعادل پویا میباشد (شیخ، 1387).
تعریف عملیاتی: در این تحقیق، تعادل پویا توسط آزمون تعادلی Yارزیابی میشود.
حافظه فعال:
تعریف مفهومی: حافظه فعال عبارت است از توانایی شناختی برای ذخیره موقت مقدار محدودی از اطلاعات به ذهن و همچنین شامل دست‌کاری، حفظ و ذخیره انواع مختلف اطلاعات میباشد. حافظه فعال در واقع بخش هشیار سیستم ذهنی میباشد، جایی که فعالانه روی مقدار محدودی از اطلاعات کار میشود (قمری و همکاران، 2012).
تعریف عملیاتی: عبارت است از نمرهای که آزمودنی در آزمون حافظه وکسلر به دست میآورد.
زمان واکنش:
فاصله زمانی میان ارائه یک محرک دیداری یا شنیداری تا شروع پاسخ را زمان واکنش گویند (مگیل، 1386). زمان واکنش خود به چند دسته تقسیم میشود:
زمان واکنش ساده20:
تعریف مفهومی: زمانی است که در ازا ارائه یک محرک، یک پاسخ مورد انتظار باشد(مگیل، 1386).
تعریف عملیاتی: نمرهای که آزمودنی در آزمون زمان واکنش ساده به دست میآورد.
زمان واکنش انتخابی:
تعریف مفهومی: زمانی است که چند محرک ارائه میشود، اما فرد میبایست تنها به یکی از محرکها پاسخ دهد(مگیل، 1386).
تعریف عملیاتی: فاصله زمانی میان دیدن نور یا شنیدن صدا تا فشار دادن دکمه مربوط به منظور محاسبه زمان واکنش انتخابی است.
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
مقدمه
مطالب این فصل با توجه به موضوع و اهداف تحقیق در دو بخش مبانی نظری و متون علمی پیرامون اختلال هماهنگی رشدی، فاکتورهای شناختی و حرکتی اندازهگیری شده و تمرین ادراکی- حرکتی شرح داده
میشود. ابتدا به تعریف اختلال ویژه رشدی، اختلال هماهنگی رشدی عوامل ایجادکننده و تأثیرات این اختلال روی کودکان پرداخته شده است. در ادامه فصل کلیاتی از تعریف تعادل و انواع آن، هماهنگی، زمان واکنش و زمان پیش‌بینی و حافظه توضیح داده شده است. سپس به مبحث تمرینات ادراکی- حرکتی، فواید و ویژگیهای آن پرداخته شده است. در پایان، تحقیقات انجام‌شده در داخل و خارج کشور که با موضوع و اهداف تحقیق مرتبط هستند، گزارش‌شده‌اند.
رشد و اختلال رشدی ویژه


پاسخ دهید